Toine Heijmans, Zuurstofschuld, 2021, 336 blz.
Gekocht: mei 2021, Van der Velde 3
Uitgelezen: mei 2021
★★★★★

Daan Heerma van Voss, De bange mens — Mijn zoektocht naar de bron van onze angsten, 2021, 335 blz.
Gekocht: april 2021, boekhandelvandervelde.nl
Uitgelezen: mei 2021
★★★★☆

Dan Simmons, Hyperion, 1989, 473 blz.
Gekocht: maart 2017, Mamamini
Uitgelezen: april 2021
★★★★☆

Ramsey Nasr, De fundamenten, 2021, 144 blz.
Gekocht: april 2021, ’t Hartje
Uitgelezen: april 2021
★★★★☆

Project 05 — Voeding

Schakelingen met ICs werken gewoonlijk op 5 volt. Die kun je dus niet direct op een batterij aansluiten. Er zijn wel converters en ICs waarmee je een voltage kunt verhogen of verlagen. Met een IC moeten er gewoonlijk nog wat componenten bij om de schakeling compleet te maken.

Wat voor batterijen kun je het best gebruiken? Welke invoerspanning? Hieronder een overzicht van de verschillen in capaciteit van een aantal opties.

Capaciteit volgens Wikipedia

1,5 V

  • AAA : 1.500 mAh
  • AA : 3.330 mAh
  • C : 10.000 mAh
  • D: 18.000 mAh

3 V

  • 2× AAA : 3.000 mAh
  • 2× AA : 6.660 mAh
  • 2× C : 20.000 mAh
  • 2× D : 36.000 mAh

9 V

  • blokje : 1.000 mAh

Op de Engelse Wikipediapagina worden (veel) lagere waardes gegeven.

Geen enkele omzetting van voltage is zonder verlies, en bij de ene omzetting is het verlies groter dan bij de andere. Maar hier heb ik me niet door laten leiden.

Ik heb gekozen voor twee AA-batterijen, bijna even compact als een blokje van 9 volt, maar met een veel grotere capaciteit. Bovendien vond ik een IC voor de omzetting die blijft werken tot de invoerspanning is gedaald tot 1,8 volt. Je kunt hiermee de batterijen dus aardig leeg trekken.

Op de foto zie je het grote breadboard met m'n eerste schakeling, nu gevoed door de schakeling op het mini-breadboard.

Benodigde onderdelen:


3 V → 5 V

  • IC, LT1301CN8, € 6,90
  • transistor, 2N4403, € 0,45
  • Schottky diode, 1N5817, € 0,45
  • spoel, 10–22µH, € 3,45
  • condensators, 2× 100 µF
  • condensator, 0,1 µF
  • weerstand, 470 Ω

Minimum invoerspanning 1,8 V

Uitvoer 5 V, 200 mA (met 2× AA als voeding)


In het schema is de SELECT-pin niet aangesoten, maar in de tekst van de datasheet staat dat je die met aarde (GND) kunt verbinden. Dat heb ik maar gedaan. Verbind je de SELECT-pin met de plus, dan is de uitvoer niet 5 maar 12 volt.

Okaphone had een mooie dichte behuizing voor twee AAs, inclusief schakelaar, ook een reden om deze optie te kiezen.

De datasheet raadt aan een spoel met een weerstand van minder dan 0,03Ω te gebruiken. Maar ik had er een nodig die op een breadboard kan, en die was alleen beschikbaar van 0,09Ω. Dat zou minder efficiënt zijn, maar het werkt.

Voor het eerst heb ik een mini-breadboard gebruikt. Dus zonder die comfortabele voedingsrails over de lengte. Dat maakte het een gepriegel om uit te vinden hoe de componenten het beste geplaatst konden worden.

Het resultaat is een voeding die op twee AA-batterijen 5,15 volt levert.

Hieronder de andere opties die ik bekeken heb.


1,5 V → 5 V

Onderdeel: type, prijs

  • IC : MAX756CPA, € 7,50
  • Schottky diode : 1N5817, € 0,45
  • spoel : 22 µH, € 3,45
  • condensator : 150 µF
  • condensator : 100 µF
  • condensator : 0,1 µF

Invoerspanning 0,7 V tot 1,8 V

Uitvoer 5 V, 200 mA


9 V → 5 V

Onderdeel: type, prijs

  • spanningsregelaar : 7805CV, € 0,85
  • condensator : 0,33 µF
  • condensator : 0,1 µF

Invoerspanning 7 V tot 25 V

Uitvoer 500 mA ?


9 V → 5 V

Onderdeel: type, prijs

  • IC : LT1054CP, € 3,95
  • condensator : 100 µF
  • condensator : 10 µF
  • condensator : 2 µF
  • condensator : 0,002 µF
  • weerstand : ?
  • weerstand : ?

Zie figuur 15 in datasheet.

Invoerspanning 3,5 V tot 15 V

Uitvoer -5 V, 100 mA

Wat betekent dat, -5 V uitvoer?

Carlo Rovelli, Helgoland — Het verhaal van de kwantumfysica, de ingrijpendste wetenschappelijke revolutie aller tijden, 2020, 212 blz.
Gekocht: maart 2021, ’t Hartje
Uitgelezen: april 2021
★★★☆☆

Stofvrij onder de kaasstolp

Colum McCann, Het verre licht, 1998, 282 blz.
Gekocht: maart 2011, ’t Hartje
Uitgelezen: maart 2021
★★★☆☆

Project 04 — Joule Thief

Met een batterij die nog maar 0.6 volt levert een LED die toch minimaal 2 volt nodig heeft laten branden. Dat kan met behulp van een dubbele spoel, een weerstand en een transistor, zoals Big Clive laat zien in deze video. Hij noemt het de Joule Thief.

Dat wilde ik ook proberen. Het ziet er zo simpel uit. Wat kun je verkeerd doen? Maar mijn versie werkte niet. En hoe vaak ik alles ook nakeek, ik had alles goed aangesloten. En dat met een volle batterij die bijna 1,6 volt leverde.

Ik had deze video van Julian Ilett gezien waarin hij de Joule Thief laat werken met slecht twee keer vier windingen voor de spoel, in plaats van twee keer twintig. Dat werkte als hij een condensator toevoegde, parallel met de weerstand. Dat probeerde ik ook, en toen brandde de LED.

Waarom werkte het eerst niet? Is mijn koperdraad te dun? Heeft het iets met schakelsnelheid te maken? Je zou een oscilloscoop moeten gebruiken om dat uit te zoeken. Daar heb ik nog geen geld voor.

Of zijn het de verbindingen van de spoel? Ik heb nog steeds geen soldeerbout, dus ik moest de contacten maken door het koperdraad, de uiteinden ontdaan van isolatie met schuurpapier, aan dikke draden met een enkele kern vastmaken door het koperdraad er strak omheen te draaien, en met isolatietape stevig vast te drukken. Dat is niet ideaal.

Audrey Niffenegger (samenstelling), Ghostly — A Collection of Ghost Stories, 2015, 450 blz.
Gekocht: november 2015, Van der Velde 3
Uitgelezen: februari 2021
★★★★☆

Project 03 — LED-waardes

Ik wilde bepalen hoeveel vermogen verschillend gekleurde LEDs verbruiken, met de vraag, welke voorschakelweerstand je zou moeten gebruiken bij een spanning van 5 volt.

Ik heb getest met drie verschillende weerstanden, van 220, 470 en 680 ohm. Ik heb de weerstanden gemeten, en de waardes wijken ietsje af.

Met LED en weerstand in serie heb ik het stroomverbruik gemeten.

Daarna heb ik de volgende waardes berekend:

  • De spanning over de weerstand (UR) is weerstand ® maal stroomsterkte (I)
  • De spanning over de LED (UD) is 5V min spanning over de weerstand
  • Het gebruikte vermogen van de LED (PD) is stroomsterkte maal spanning over de LED

De resultaten staan in de tabel.

De voltage drop over de LEDs is vrij constant, rond de 2 volt voor rood en geel, 2.7 à 2.8 voor groen, blauw en wit. Dat valt redelijk in het bereik dat wordt gegeven op Wikipedia.

De vraag is natuurlijk: hoeveel vermogen kan een LED verdragen? In schakelingen zie ik vaak 220 ohm gebruikt als voorschakelweerstand. Maar gebruik je 470 ohm, dan gaat het vermogen met meer dan de helft omlaag, en voor het oog brandt de LED vrijwel niet zwakker.

Op Calculating The Minimum Resistor Value For An LED wordt 330 ohm aanbevolen als minimum.

Poul Anderson, Satan’s World, 1968, 223 blz.
Gekocht: februari 2000, Sphinx
Uitgelezen: februari 2021
★★★☆☆